Dutch/Lesson 16

From Wikibooks, the open-content textbooks collection

Les 16 ~ Lesson 16

---

| ^ Contents ^ | << Les 15 | Les 16 | Les 17 >>

---

Contents 1 Les 16 1.1 Verhaal: Zijn zieke moeder 1.2 Introduction to werkwoorden 1.2.1 Transitive verbs – Overgankelijke werkwoorden 1.2.1.1 Ditransitive verbs 1.2.2 Intransitive verbs – Onovergankelijke werkwoorden 1.2.2.1 Ergatives 1.2.2.2 Inergatives 1.2.3 Reflexive verbs – Wederkerende werkwoorden 1.2.4 Auxiliary verbs - Hulpwerkwoorden 1.2.5 Modal verbs – Modale werkwoorden 1.2.6 Impersonal verbs – Onpersoonlijke werkwoorden 1.2.7 Copulas – Koppelwerkwoorden 2 The four contrasts of the verb 2.1 Indicative mood 2.2 Infinitive mood 2.3 Subjunctive and imperative moods

[edit] Les 16

[edit] Verhaal: Zijn zieke moeder

Het sneeuwde hard, de oostenwind gierde over de vlakte en sneed door alle kleding. Jan rilde, maar hij vermande zich en trok zijn muts wat verder over zijn oren. Hij gaf zijn Harley wat meer gas. Toen het bericht hem bereikte dat er naar hem gevraagd was, had hij gezegd dat hij, als het maar even kon, komen zou. Dit was en bleef zijn moeder tenslotte. Wat er ook gebeurd mocht zijn, hij moest er niet aan denken dat zij zou kunnen sterven zonder haar nog een laatste keer te zien. Daarvoor herinnerde hij zich te veel goede tijden met haar.

De kamer waar ze lag was niet groot en had een echte ziekenhuislucht. Plichtmatig groette hij zijn zus en die zwager waar hij nooit mee op had kunnen schieten.

Ma?

Jongen, ben je toch gekomen?

Ja natuurlijk. Hoe is het nou?

Ach, gaat wel.. Ze zorgen goed voor me hier.

Heeft de dokter nog wat gezegd?

De dokter? Ja, ik mag weer naar huis. Was het niet veel te koud? Je bent helemaal nat..

Ja het sneeuwt een beetje. Mag je weer naar huis? Zo! Wanneer?

Vrijdag, geloof ik...

Ze zuchtte. Haar ogen sloten zich en gingen niet meer open.

[edit] Introduction to werkwoorden

The second large family of words besides the naamwoorden is that of the verbs, the werkwoorden. The types that are important in Dutch are basically the same ones as in English:

1. transitive verbs - overgankelijke werkwoorden
2. intransitive verbs - onovergankelijke werkwoorden
3. reflexive verbs - wederkerende werkwoorden
4. auxiliary verbs - hulpwerkwoorden
5. modal verbs - modale werkwoorden
6. impersonal verbs - onpersoonlijke werkwoorden
7. copulas - koppelwerkwoorden

[edit] Transitive verbs – Overgankelijke werkwoorden

A transitive verb has a direct object which can be converted into an object in the passive voice. They are the only ones that can undergo this transition (overgang).

Ik zie het paard → Het paard wordt door mij gezien

[edit] Ditransitive verbs

The verb can have other objects, like indirect ones or prepositional ones. In English these can be transposed into a passive construction where the indirect object becomes the subject

He gives me - I am given by him

He sent for me - I was sent for by him

Notice that me is transposed into I in English.

In such cases it is possible to construct an impersonal passive without a subject in Dutch. Often the locative adverb er is used to open the sentence.

Hij geeft mij - Mij wordt door hem gegeven / Er wordt door hem aan mij gegeven

Hij vroeg naar mij - Er werd door hem naar mij gevraagd

Notice that the object does not become subject. There are some verbs where it can become the subject but in Dutch. However, this is done not with worden but with krijgen (to get) as auxiliary:

De kok schotelde de man een ovenschotel voor - The cook served the man an oven dish.

Door de kok werd aan de man een ovenschotel voorgeschoteld - An oven dish was served ..

De man kreeg een ovenschotel voorgeschoteld - The man got served ....

[edit] Intransitive verbs – Onovergankelijke werkwoorden

An intransitive verb does not have a direct object

Hij gaat naar Amerika - he goes to America

Jij geneest - you get well

Such phrases cannot be transposed into a passive voice construction

Sometimes the same verb can be used as a transitive, that does have a passive:

Jij genas hem - you heal him

Hij werd door jou genezen - he is healed by you.

Another way of making a verb transitive is to prefix be-:

Ik kijk naar de tekening - I look at the drawing

Ik bekijk de tekening - I examine the drawing

In Dutch there are really two types of intransitives: ergatives and inergatives.

[edit] Ergatives

Ergatives take the auxiliary zijn in the perfect:

Jij geneest.

Jij bent genezen. - you have healed.

Genezen kan also be transitive, but some verbs are only ergatives:

het vet stolt - the grease solidifies

het vet is gestold.

Ergatives typically express autonomous processes that happen and the typically do not have a clear agent.

The causative auxiliaries doen en laten are used to transform ergatives into transitives:

Ik doe het vet stollen.

Vice versa the auxiliary raken can be used to create an ergative sentence from an adjective or participle:

Hij raakte verwond. - He got wounded.

[edit] Inergatives

Inergatives take the auxiliary hebben in the perfect. There is a clear agent:

De hond blaft

De hond heeft geblaft.

That darned dog is the culprit!

These verbs are not entirely intransitive, but form an impersonal passive with er:

Er wordt geblaft - There is barking.

[edit] Reflexive verbs – Wederkerende werkwoorden

In a sense, reflexive verbs are intermediary between active and passive. Their subjects equal their direct objects. In Dutch they are accompanied by the reflexive pronoun zich in its various forms.

Verbs can occur both as reflexive and as an ordinary transitive verb, albeit with a different meaning:

ik herinner me - I remember

dat herinnert me aan.. - this reminds me of..

Others occur only in reflexive form:

zich gedragen - to behave

hij wist zich niet te gedragen - he did not know how to behave

zich vermannen - to pull oneself together (lit. to make oneself a man)

Reflexive verbs do not have a passive voice, but they can have a second direct object besides the reflexive pronoun:

hij herinnerde zich dat.

Zich is a relatively recent loan from German -Afrikaans does not have it e.g.- and only used for the third person and occasionally together with u. The other reflexives are identical to the object forms of the personal pronouns.

It is possible to add -zelf to a reflexive pronoun to make the reflexive relationship more emphatic. Thus I wash myself can be expressed with four subtle degrees of emphasis:

ik was me -- I'm washing not dressing e.g.

ik was mij -- I don't wash you

ik was mezelf -- You don't wash me

ik was mijzelf -- I neither wash you nor do you touch me: buzz off!

The addition of -zelf is only possible if the verb is optionally reflexive. E.g. you can also wash someone else. If the reflexiveness is mandatory forms with -zelf are not possible.

[edit] Auxiliary verbs - Hulpwerkwoorden

Auxiliary verbs are used to form the various compound tenses and voices of the verb. In Dutch they are:

hebben: forms active perfect tenses

zijn: forms active perfect tenses of some verbs and passive perfect tenses of transitive verbs

worden: forms passive imperfect tenses

zullen: forms the future tenses

Occasionally gaan is used for immediate future constructions.

In contrast to English to do the verb doen is not used as an auxiliary, although there are expressions like:

hoop doet leven - lit. 'hope makes one to live' - where there is hope there is life

dit doet vermoeden dat... - this makes one suspect that...

[edit] Modal verbs – Modale werkwoorden

Modal verbs are closely related to auxiliary verbs. They are verbs like kunnen, moeten and mogen

ik kan komen - I can come, I am able to come

ik zou kunnen komen - I would be able to come

In the latter case the word order is a bit more restricted in dependent clauses:

ik wist dat ik komen kon

ik zei dat ik kon komen

are both possible, but:

ik zei dat ik zou kunnen komen

In this case it is unusual to put zou at the end

[edit] Impersonal verbs – Onpersoonlijke werkwoorden

Some verbs only occur in the third person singular with the neuter personal pronoun het. Weather phenomena are a good example:

het regent - it rains

het sneeuwt - it is snowing

het dooit - it is thawing

het waait - the wind blows

Impersonal verbs are not limited to the weather:

het spijt me - I'm sorry

Impersonals always take hebben:

het heeft gewaaid

het heeft me gespeten.

[edit] Copulas – Koppelwerkwoorden

Copulas couple two concepts, the subject and what in Dutch is known as het naamwoordelijk deel van het gezegde, the nominal part of the compound verb. The naamwoordelijk deel can be either zelfstandig or bijvoeglijk. The most common copula is zijn (to be):

Jan is piloot

Jan is sterk

Worden can be used as a copula in Dutch, corrsponding to to become:

Jan wordt piloot

There is a few more copulas such as:

blijven: dit blijft moeilijk – this remains difficult

lijken: dit lijkt mooi - this seems beautiful

blijken: dit bleek onmogelijk – this proved impossible

schijnen: het scheen eenvoudig – it appeared easy

[edit] The four contrasts of the verb

[edit] Indicative mood

The forms of the Dutch verb in the indicative mood are determined by the four contrasts:

1. is the action now or in the past (tegenwoordig - verleden)
2. is the action finished or not (onvoltooid - voltooid)
3. is the action real or predicted / hypothetical (niet toekomend - toekomend)
4. is the action performed by or applied to the subject (bedrijvend - lijdend)

The first contrast is rendered synthetically, the other three require auxiliary verbs:

1. -
2. hebben or zijn
3. zullen
4. worden

The contrasts can be combined freely. This leads to 2x2x2x2 = 16 forms for a transitive verb, for an intransitive one the passive voice (contrast 4) does not apply and there are 8 forms.

		(niet toekomend)		toekomend
		tegenwoordig	verleden	tegenwoordig	verleden
bedrijvend	onvoltooid	ik zie	ik zag	ik zal zien	ik zou zien
	voltooid	ik heb gezien	ik had gezien	ik zal gezien hebben	ik zou gezien hebben
lijdend	onvoltooid	ik word gezien	ik werd gezien	ik zal gezien worden	ik zou gezien worden
	voltooid	ik ben gezien	ik was gezien	ik zal gezien zijn	ik zou gezien zijn

Note that in the prefect passive tenses worden takes zijn as its auxiliary. In the passive voice construction its past participle geworden is typically omitted, rendering zijn the auxiliary of the perfect passive by default.

In Dutch the tenses are indicated by their contrasts, e.g. ik zou gezien zijn is de voltooid verleden toekomende tijd van de lijdende vorm. As this nomenclature leads to rather lengthy names it is usual to use an acronym: vvtt van de lijdende vorm

Notice that in Dutch grammar the past future tenses replace what is known in other grammars as the conditional (mood). It is thought of as a future tense uttered in the past:

Yesterday I said: "he will come" => yesterday I said that he would come.

[edit] Infinitive mood

In the infinitive mood the present-past contrast is missing:

		(niet toekomend)	toekomend
bedrijvend	onvoltooid	zien	zullen zien
	voltooid	gezien hebben	gezien zullen hebben
lijdend	onvoltooid	gezien worden	gezien zullen worden
	voltooid	gezien zijn	gezien zullen zijn

Compound infinitives are rather more prominent in Dutch than in English, especially in combination with the particle te:

Hij was bang door de wachters gezien te zullen worden

He was afraid that he would be seen by the guards

Na hem gezien te hebben sloegen zij alarm

After they had spotted him they sounded the alarm

Notice that in the latter example the infinitive is part of an adverbial expression of time, using the preposition na, but that it still carries a direct object: hem. In the first example the compound infinitive is accompanied by a prepositional object door de wachters. Infinitives thus do function as verbs in Dutch. They allow their action to be encapsulated inside another sentence without putting the action in a separate clause starting with a relative pronoun (that, who etc.) or a conjunction (after, because etc.)

[edit] Subjunctive and imperative moods

The other two moods are far more limited. There is usually only one form in the active present. For the imperative that is the second person singular, for the -all but extinct- subjunctive the third person singular. For the subjunctive tense, only a few forms have managed to stay alive in our modern world.

Leve de koning! Opdat hij lang moge leven.

Long live the king! May he live long.

Wat de reden dan ook zij, je moet je huiswerk afhebben.

Whatever the reason be, you must have your homework done.

Ik zou eerder zijn gekomen, ware het niet voor het slechte verkeer.

I would have come earlier, had it not been for the bad traffic.

The subjunctive has now rather more disappeared over time, and isn't practiced any longer. Only a few fossiled expressions might still contain a trace of what used to be the subjunctive, which is now practically forgotten about.